Nostalgie

De beelden van de pausverkiezing en de plechtigheden van de paasweek riepen nostalgische gevoelens bij mij op. Ik moest denken aan de eerste keer dat ik het ‘habemus papam’ heb gehoord. Dat was in 1958 toen paus Johannes XXIII werd gekozen na het overlijden van zijn voorganger Pius XII aan de hik. Onvergetelijk voor een negenjarige.

Wij hadden nog geen televisie en gingen dagelijks bij mijn tante kijken naar de schoorsteen van het Vaticaan. Tot er witte rook kwam en een nieuwe paus, die de rooms-katholieke kerk op haar grondvesten deed schudden door een reeks opzienbarende vernieuwingen.

Sommige veranderingen gingen niet ver genoeg; andere sloegen juist door. Een verlies was de invoering van de eigen landstaal bij de liturgieviering. Latijn kregen wij met de paplepel ingegoten. Voor elke katholiek was kerk-latijn de eerste kennismaking met een vreemde taal. Iedere ochtend zaten wij vòòr schooltijd in de kerk. Je aanwezigheid werd geturfd en vermeld op je rapport onder het kopje: HH. Missen. Het enige cijfer dat zo laag mogelijk moest zijn. Een 3 betekende dat je slechts drie keer een mis had verzuimd tijdens dat kwartaal.

Die dagelijkse kerkgang maakte deel uit van je schooldag. Niemand dacht er in die jaren ook maar aan om te spijbelen. Daarvoor hadden we te veel plezier in de kerkbanken. De meisjes zaten bij elkaar links van het gangpad; de jongens rechts. Ik heb er heel wat af gegiecheld.

Het kerkelijk jaar was rijk aan rituelen, vooral tijdens de paasweek. De kerk zat bomvol voor de voetwassing op Witte Donderdag, de kruiswegstatie op Goede Vrijdag en voor de Paaswake – de nachtmis waarin de paaskaars werd ontstoken. Het wierookvat werd constant bijgevuld en de kerk daverde van de Gregoriaanse gezangen.

De katholieke rituelen zijn sindsdien sterk vereenvoudigd. De inwijding van paus Franciscus was weliswaar sober, maar wel geheel in het latijn. Tot mijn verrassing kende ik de tekst nog bijna letterlijk van buiten. Als je ziet hoe in Thaise tempels eeuwenoude rituelen onveranderd worden uitgevoerd en gekoesterd, vraag je je af waarom bij ons nieuw wordt verward met beter.

Kristien gezien door Mark